Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 2

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen enam şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, rabıta eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile alakalı ve Türk’e özgü anlamında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belirli bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle tasarlan ve giderek anonimleneşeli bir nazım biçimidir. ırlamakler asıl kuartetklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. ırlamaklerdeki kuartetklere (üçlük veya ikilik bile kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise enam dilinde “ulama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında gene edilen ikilik (evet da elan çok) dizelerdir.

ırlamaknün belirli bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da herhangi bir enam şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en açık özelliği melodisidir. ırlamakler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. Kısaca hece nüshası itibarıyla bir sınırlama gayrimümkün.

ırlamaklerin koca çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. ırlamakler bu şekilde enamın esrarı olurlar ve enamın her kesimine seslenme fail sanat adamılar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan yaygın bir çalgı türüdür. ırlamakler çoğu kat, bir doğa hikâyeı evet da bir kahramanlık katsında doğar ve yayılırlar. ırlamakler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, önem adlarının, hatta mevzuların dahi değiştiği görüldüğü sinein, nerede doğduklarını saptamak dermanleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere göre usulsüz ve usullü türküler olarak iki fark yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı sineine meydan uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise çoğu kez kumar havaları önem kırmızıır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da melez esinti adı verilmektedir.

Türklerde işçiliklenen konulara göre bile sınıflama yapan yazarlar vardır. Mevzularına göre türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Doğa türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askeriye türküleri
Resim türküleri
İş türküleri
Huzurlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Sahne türküleri
Karakter ve efsanevi türküleri
Zeybek havası ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve zehirklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri