Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 9

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen enam şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, alaka eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile müteallik ve Türk’e özgü manaında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve mukannen bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle makaslamaklan ve giderek anonimlesevinçli bir nazım biçimidir. Türküler esas dörtlüklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki dörtlüklere (üçlük veya ikilik bile olur) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise enam dilinde “bağlama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında gene edilen ikilik (evet da elan çok) dizelerdir.

Türkünün mukannen bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir enam şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olabilir. Bu yüzden türkü tipinin en bariz özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenir. Kısaca hece nüshası itibarıyla bir sınırlama gerçekleşemez.

Türkülerin eke çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Türküler bu şekilde enamın finansı olurlar ve enamın her kesimine hitap fail sanatkârlar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan yaygın bir müzik türüdür. Türküler çoğu misil, bir huy hikâyeı evet da bir kahramanlık zıtsında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, yan adlarının, hatta mevzuların bile değiştiği görüldüğü karınin, nerede doğduklarını saptamak sarpleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere bakarak usulsüz ve usullü türküler olarak dü ayrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı karınine yer uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise alelumum mandepsi havaları yan alır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da fay gökyüzü adı verilmektedir.

Türklerde davranışlenen konulara bakarak bile sınıflama yaratıcı yazarlar vardır. Konularına bakarak türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Tabiat türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askeriye türküleri
Resim türküleri
İş türküleri
Alınlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Temsil türküleri
Tabiat ve hayvan türküleri
Zeybek ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve kırıcıklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri