Tarih Bilimi Nedir 5

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin cihetı teselsül, bu olaylarla alakadar bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut sima-dışı farkı gözetmeksizin, ülke ve mevsim aralığının kestirildiği bir geçmiş mevsim dilimde, sebep-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan tarih, herhangi bir bilgi kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her kayranın evvelini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık evveli hanek konusu evetğunda, yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara bağlı bütün bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu devrin şartları dide önüne kırmızıınarak, muhtemel evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan vakaların bir daha evetşanabilmesi üzere bir muhtemellık olmadığından huy bilimlerindeki üzere deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki partner kontralığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (medlulı “soruşturma”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, ses seda ittihaz aracılığıyla olgun edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının cihetı teselsül çok daha geniş bir medlul dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta gittikçe huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden değişik bir şey bileğildir.[5]